Niski wkład, kredyt z elementem „CHF”/”EUR”, mBank, klauzula po zmianach, umowy od 2010 r.

I. [Uwagi ogólne]

1. W większości spraw dotyczących ubezpieczenia niskiego wkładu własnego mBank przegrywa. W szczególności niekorzystna linia orzecznicza kształtowana jest przez wyroki Sądu Rejonowego dla Warszawy – Śródmieścia w Warszawie (oba wydziały cywilne), jak i Sądu Okręgowego w Warszawie XXVII Wydziału Cywilnego – Odwoławczego.

2. Korzystne dla kredytobiorców orzeczenia zapadają w związku z postanowieniem zakwestionowanym w trybie abstrakcyjnej kontroli wzorca, wpisanym do Rejestru Klauzul Niedozwolonych pod numerem 6068.

3. Klauzula UNWW uległa już w 2008 r. pewnej, nieznacznej modyfikacji – dodano zdanie o kwocie, która podlega ubezpieczeniu. Następnie, w 2009 r., doprecyzowano, że kredytobiorca w razie przedłużenia ochrony jest obowiązany zwrócić koszty ubezpieczenia bankowi; w starszych wersjach postanowienie dotyczące UNWW sugerowało natomiast, że to kredytobiorca ubezpiecza w sensie prawnym (nie tylko ekonomicznym) niski wkład.

4. W umowach późniejszych, zwłaszcza tych zawieranych od początku 2010 r. pojawiły się zmiany, zarówno w umowie, jak i w regulaminie stanowiącym załącznik do umowy kredytu. Określono zdarzenie ubezpieczeniowe, wskazano, że kredytobiorca tylko finansuje to ubezpieczenie, ale nie jest stroną umowy ubezpieczenia, poinformowano o regresie. Zawarto szereg informacji, które – jak wynikało z dotychczasowego orzecznictwa – powinny być przedstawione klientowi.

5. Wskutek tego, w ramach oceny umów zawieranych począwszy od 2010 r. zaczęły pojawiać się orzeczenia niekorzystne dla kredytobiorców, nawet w Sądzie Okręgowym w Warszawie XXVII Wydziale Cywilnym-Odwoławczym. Jedna z wiodących kancelarii wprost informuje, że nie przyjmuje takich spraw do prowadzenia.

II. [Kontrola wzorca mBanku z 2010 r.; SOKiK, XVII AmC 1165/14]

6. W czerwcu 2010 r. dwie osoby zawarły umowę z mBankiem, w której znajdowało się następujące postanowienie dotyczące ubezpieczenia niskiego wkładu własnego:

„Ubezpieczenie niskiego wkładu własnego Kredytu na 36 miesięczny okres ubezpieczenia. Jeżeli z upływem pełnych 36 miesięcy okresu ubezpieczenia licząc od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła wypłata Kredytu, nie nastąpi całkowita spłata zadłużenia objętego ubezpieczeniem ani inne zadłużenia kończące okres ubezpieczenia, ubezpieczenie podlega automatycznemu przedłużeniu na kolejny okres 36 miesięczny okres, przy czym łączny okres ubezpieczenia nie może przekroczyć 180 miesięcy.

Kredytobiorca upoważnia Bank do pobrania środków tytułem zwrotu kosztów ubezpieczenia niskiego wkład własnego w wysokości 4,5% kwoty Kredytu objętego ubezpieczeniem, tj. 7989,83 złotych oraz zwrotu kosztów z tytułu automatycznego przedłużenia ubezpieczenia niskiego wkładu z rachunku wskazanego w § 6, bez odrębnej dyspozycji.

Kwota kredytu objęta ubezpieczeniem niskiego wkładu wynosi 177551,82 złotych”.

7. Kredytobiorcy zakwestionowali to postanowienie. Przed Sądem Okręgowym w Warszawie XVII Wydziałem Ochrony Konkurencji i Konsumentów wszczęto postępowanie pod sygn. akt XVII AmC 1165/14.

8. W toku postępowania mBank bronił się tym, że treść postanowienia dotyczącego w umowie, dotycząca niskiego wkładu własnego, a także regulamin udzielania kredytów hipotecznych zostały zmienione; uwzględniono dotychczasowe wypowiedzi orzecznictwa, w związku z czym nie można uznać tej klauzuli za niedozwoloną.

9. Wyrokiem z dnia 21 marca 2016 r. SOKiK uznał kwestionowane postanowienie za niedozwolone.

10. W swoich rozważaniach SOKiK wskazał, że ubezpieczenie niskiego wkładu własnego chroni jedynie bank, nie przynosi kredytobiorcom żadnych korzyści; nie może być mowy o jakiekolwiek ekwiwalentności świadczeń.

11. SOKiK nie odniósł się wprost do argumentacji banku w zakresie zmian wprowadzanych do klauzuli, w tym także modyfikacji regulaminu udzielania kredytów hipotecznych. Można zatem stwierdzić, że uznał ją za niezasadną.

III. [Apelacja mBanku. Sąd Apelacyjny w Warszawie, VII ACa 918.17 post.z uzasad.]

12. Od wyroku sądu I instancji apelację złożył mBank. Na skutek tego środka odwoławczego, Sąd Apelacyjny w Warszawie w dniu 7 listopada 2017 r. wydał postanowienie, którym uchylił wyrok sądu I instancji w całości i umorzył postępowanie w sprawie. Apelacja okazała się skuteczna, przy czym powstaje pytanie, czy orzeczenie sądu II instancji jest rzeczywiście niekorzystne dla kredytobiorców innych niż powodowie (dla powodów jest niekorzystne choćby z tej przyczyny, że muszą zwrócić koszty postępowania).

13. Z zarzutów apelacji wynika, że:

1) mBank uznaje, że wyrok SOKiK posiada tzw. „rozszerzoną skuteczność” i wiąże wszystkich klientów przedsiębiorcy, który stosowała postanowienie wpisane do Rejestru Klauzul Niedozwolonych, a tym samym podziela uchwałę SN z 20 listopada 2015 r., III CZP 17/15;

2) mBank uznaje, że do postanowień dotyczących ubezpieczenia niskiego wkładu własnego w umowach zawartych po 31 grudnia 2009 r. zastosowanie znajduje wpis do Rejestru Klauzul Niedozwolonych nr 6068.

14. Sąd Apelacyjny w Warszawie w uzasadnieniu omawianego postanowienia zaaprobował stanowisko mBanku. Wskazał przy tym, że kwestionowana przez powodów klauzula ma w rzeczywistości identyczną treść normatywną, co ta wpisana do Rejestru pod numerem 6068. W związku z tym nie ma potrzeby przeprowadzania ponownej kontroli w istocie tego samego wzorca. Sądy rozpoznające sprawy dotyczące klauzuli mBanku i ubezpieczenia niskiego wkładu własnego są związane uprzednim wyrokiem SOKiK i wpisem do Rejestru o numerze 6068.

15. Z uzasadnienia postanowienia Sądu Apelacyjnego w Warszawie:

„Jak słusznie wskazał Sąd Okręgowy prawomocność materialna wyroku uznającego postanowienie wzorca umowy za niedozwolone wyłącza powództwo o uznanie za niedozwolone postanowienia tej samej treści normatywnej, stosowanego przez przedsiębiorcę pozwanego w sprawie, w której wydano ten wyrok (art. 365 i 366 k.p.c.) (uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 20 listopada 2015 r., III CZP 17/15). Wyjaśnić przy tym trzeba, że o tożsamości postanowień wzorców umów decyduje nie ich dosłowne brzmienie, ale ich treść normatywna (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2006 r., III SZP 3/06).

W ocenie Sądu Apelacyjnego, klauzula wpisana do rejestru prowadzonego przez Prezesa UOKiK pod poz. 6068 jest tożsama w treści z postanowieniem wzorca umowy kwestionowanym w niniejszej sprawie.

Po pierwsze, użycie w obu tekstach odmiennych słów, tj. „kontynuacja” – „przedłużenie”, będących niewątpliwie synonimami, nie zmienia charakteru mechanizmu opisanego w tym postanowieniu.

Po drugie, nie mają znaczenia – wskazywane przez powoda – różnice w czasie trwania ubezpieczenia i wysokości odsetek. Wymaga podkreślenia, że abuzywny charakter klauzuli nie jest powiązany z długością trwania ubezpieczenia, ani wysokością jego kosztów, ale przede wszystkim z automatyzmem jego odnawiania (kontynuacji, przedłużania) oraz obciążeniem konsumenta kosztami tego ubezpieczenia. Oczywiste jest przy tym, iż jeżeli abuzywne jest postanowienie zakładające maksymalny okres trwania ubezpieczenia w wymiarze 108 miesięcy, to tym bardziej niedopuszczalne jest posługiwanie się postanowieniem przewidującym 180 miesięczny okres ubezpieczenia. Podobnie, gdy abuzywne jest postanowienie obciążające konsumenta kosztami ubezpieczenia w wysokości 3,5 % różnicy między wymaganym wkładem własnym kredytobiorcy, to tym bardziej niedopuszczalne jest ustalenie tych kosztów w wysokości – jak w wypadku powodów – 4,5 % tej różnicy.

Po trzecie, pozwany przyznał, że klauzule są tożsame – wnosząc o odrzucenie pozwu. Zatem, pozwany nie kwestionuje, iż postanowienie wzorca umowy o treści wskazanej w rejestrze klauzul niedozwolonych pod poz. 6068, inkorporowane do umowy zawartej z powodami i kwestionowane w pozwie nie wiąże stron (art. 3851 § 1 k.c.)”.

IV. [Uwaga końcowa]

16. W sprawach przeciwko mBankowi, prowadzonych na podstawie umów zawartych od 2010 r. warto powoływać się na w/w orzeczenie Sądu Apelacyjnego w Warszawie, a także stanowisko procesowe mBanku.

17. W sprawach z mBankiem warto też zwracać uwagę na to, jakie regulaminy są przedstawiane przez mBank. Taka wskazówka powinna wystarczyć!

 

 

zdjęcie na stronie głównej:

www.pixabay.com

nattanan23

%d bloggers like this: