I. [Wstęp]
1. Na rozkładzie, prawomocnie albo nieprawomocnie, mamy trochę insytucji finansowych i różnych problemów/umów. Do listy dołączył ING Bank Śląski S.A., na razie nieprawomocnie.
2. Indeksacja kursem franka szwajcarskiego doprowadziła do uznania za nieważną umowy kredytu z początku 2009 r. Bez teorii salda, bez niedopuszczalnych potrąceń itp.
II. [Wyrok]
3. Sąd Rejonowy Katowice – Zachód w Katowicach w wyroku z 8 listopada 2018 r., I C 1222/18, zasądził na rzecz kredytobiorców-powodów całą należność objętą przygotowanym przez nas pozwem, podzielając zawartą w nim argumentację.
4. Co legło u podstaw takiego rozstrzygnięcia? Całe uzasadnienie możecie Państwo przeczytać tu: I C 1222-18. Poniżej zaś krótkie streszczenie pisemnych motywów.
III. [Uzasadnienie]
5. Sąd I instancji uznał, że postanowienia wzorca nie były indywidualnie negocjowane. Wręcz wskazał, że nie mogły być negocjowane. Konsument nie miał, co więcej nie mógł mieć, na nie jakiegokolwiek wpływu.
6. W sposób niezwykle prosty a zarazem niesamowicie celny, sąd I instancji odniósł się (w ślad za powodami), do zarzutu wyboru we wniosku kredytowym samej indeksacji do CHF, mającego zdaniem banku świadczyć o indywidualnym negocjowaniu umowy. Po prostu kwestionowane postanowienia nie znajdowały się we wniosku kredytowym. Już z tej przyczyny nie można było podzielić stanowiska banku.
6. Sąd I instancji wskazuje, że owszem, kredytobiorcy mieli świadomość, że wybierają kredyt indeksowany, ryzyka walutowego. Nie wiedzieli natomiast i nie mogli wiedzieć w jaki sposób bank określa kurs waluty obcej, a w konsekwencji, że arbitralnie ustala wysokość ich zobowiązania.
7. Podkreślono w uzasadnieniu omawianego orzeczenia, że warunek dotyczący ryzyka kursowego musi zostać zrozumiany przez konsumenta zarówno w aspekcie formalnym i gramatycznym, jak i w odniesieniu do jego konkretnego zakresu. Zatem nie jest wystarczające samo poinformowanie o ryzyku – koniecznie trzeba zapewnić możliwość oszacowania potencjalnie istotnych konsekwencji ekonomicznych klauzul przeliczeniowych dla zobowiązań finansowych konsumenta.
8. W odniesieniu do klauzul stosowanych przez ING Bank Śląski S.A. w umowach kredytów hipotecznych wskazano, że nie odwołują się one do żadnych obiektywnych kryteriów; pozwalają bankowi na określenie miernika wartości wedle dowolnego uznania kredytodawcy.
9. Bank na mocy indeksacji i klauzul przeliczeniowych mógł jednostronnie i arbitralnie, w sposób wiążący, modyfikować wskaźnik, według którego była obliczana wysokość zobowiązania kredytobiorców.
10. W ocenie sądu I instancji wzorzec stosowany przez ING Bank Śląski S.A. nie był transparentny.
11. W odniesieniu do wewnętrznych regulacji banku podniesiono, że nie mogą one mieć charakteru wiążącego. Nie zostały one inkorporowane do umowy kredytu, nie przedstawiono ich nawet kredytobiorcom.
12. Bez znaczenia do oceny stanu faktycznego pozostają działania banku, który w pewnym czasie po zawarciu umowy kredytu zaczął stosować kurs średni NBP do przeliczeń spłacanych rat. Trafnie Sąd Rejonowy Katowice – Zachód w Katowicach zwrócił uwagę, że oceny umowy (jej postanowień) dokonuje się na chwilę jej zawarcia (art. 3852c., uchw. Sądu Najwyższego z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, www.sn.pl).
13. W ocenie sądu I instancji irrelewantne jest także to, że część rat została spłacona. Spełnienie świadczenia nie oznacza eliminacji abuzywnego charakteru zakwestionowanych postanowień umownych. W tym zakresie można dostrzec krytykę stanowiska Sądu Najwyższego zawartego w wyroku z 19 marca 2015 r., IV CSK 362/14.
14. Również aneks zawarty przez kredytobiorców w ocenie sądu I instancji nie miał znaczenia. Nie sanował w żadnym zakresie wad, tkwiących we wzorcu, na podstawie którego doszło do zawarcia umowy kredytu.
15. W ocenie Sądu Rejonowego Katowice – Zachód w Katowicach nie ma możliwości wypełnienia luki związanej z wyeliminowaniem klauzul przeliczeniowych. Skutkuje to koniecznością uznania całej umowy za nieważną.
IV. [Co będzie dalej?]
16. Apelacja Banku, odpowiedź na apelację, rozprawa apelacyjna.
17. Zapadły wyrok pozwala śmiało patrzeć na orzecznictwo sądów apelacji katowickiej. Linia wyznaczona wyrokiem Sądu Okręgowego w Katowicach z 7 czerwca 2018 r., IV Ca 54/18 oraz Sądu Okręgowego w Katowicach z 29 czerwca 2018 r., I C 756/17 jest kontynuowana.
18. Po prawomocnym wyroku, kredytobiorcy zapewne upomną się o swoje prawa w pozostałym zakresie (np. wykreślenie hipoteki z księgi wieczystej, zwrot pozostałych nienależnie zapłaconych środków).
PS. Jest coś lepszego niż nieważność / odfrankowienie. Mamy taki wyrok na koncie! Stay tuned!
Zdjęcie na stronie głównej: PIRO4D / www.pixabay.com